Tìm hiểu về họa sĩ Bùi Xuân Phái và tác phẩm "Phố cổ - Sơn dầu, 1987" ( Mĩ thuật 8)
Danh họa Bùi Xuân Phái sinh ngày 1.9.1920 tại Hà Nội (làng Kim Hoàng, xã Vân Canh, tỉnh Hà Đông cũ) - làng quê nức tiếng cả nước với nghề vẽ tranh khắc gỗ dân gian nổi tiếng. Chính làng Kim Hoàng đã nuôi dưỡng tâm hồn, ấn tượng ngay từ tuổi thơ của danh họa Bùi Xuân Phái. Với những gam màu rực rỡ, những hình vẽ kỳ thú gắn với làng quê Việt Nam đã luôn theo suốt ông trong cuộc đời một nghệ sĩ, tạo nên niềm đam mê hội hoạ ngay từ ngày còn thơ bé. Ông bắt đầu vẽ phố và tham dự triển lãm Tokyo khi còn là học sinh Trường Mỹ thuật Đông Dương. Trong hơn 40 năm làm nghệ thuật, họa sĩ Bùi Xuân Phái đã gắn bó với Thủ đô, những phố cổ Hà Nội với tình cảm thiết tha, sâu đậm. Những tranh của ông sáng tác về phổ cổ Hà Nội là những tác phẩm mang đậm nét Hà Nội cổ xưa, có giá trị nghệ thuật cao, có nhiều sáng tạo mới và có phong cách độc đáo của tác phẩm.

Danh họa Bùi Xuân Phái sinh ngày 1.9.1920 tại Hà Nội (làng Kim Hoàng, xã Vân Canh, tỉnh Hà Đông cũ) - làng quê nức tiếng cả nước với nghề vẽ tranh khắc gỗ dân gian nổi tiếng. Chính làng Kim Hoàng đã nuôi dưỡng tâm hồn, ấn tượng ngay từ tuổi thơ của danh họa Bùi Xuân Phái. Với những gam màu rực rỡ, những hình vẽ kỳ thú gắn với làng quê Việt Nam đã luôn theo suốt ông trong cuộc đời một nghệ sĩ, tạo nên niềm đam mê hội hoạ ngay từ ngày còn thơ bé. Ông bắt đầu vẽ phố và tham dự triển lãm Tokyo khi còn là học sinh Trường Mỹ thuật Đông Dương. Trong hơn 40 năm làm nghệ thuật, họa sĩ Bùi Xuân Phái đã gắn bó với Thủ đô, những phố cổ Hà Nội với tình cảm thiết tha, sâu đậm. Những tranh của ông sáng tác về phổ cổ Hà Nội là những tác phẩm mang đậm nét Hà Nội cổ xưa, có giá trị nghệ thuật cao, có nhiều sáng tạo mới và có phong cách độc đáo của tác phẩm.

Nhịp sống đô thị ngày càng phát triển của Hà Nội, biết bao người lo lắng đến nao lòng cho sự lãng quên  và mai một những vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc của Hà Nội phố. Tranh của Bùi Xuân Phái đã xóa tan đi những nỗi lo lắng ấy, khi qua những mảnh tranh về phố cổ, người họa sĩ này đã cho chúng ta cảm nhận được vẻ đẹp thâm trầm, mộc mạc và văn hóa, thanh lịch của Hà Nội ngàn năm văn hiến. Mỗi bức tranh phố cổ là một bố cục, một hòa sắc màu, một góc phố khác nhau. Song nếu hội tụ tất cả sẽ cho chúng ta hiểu biết và cảm nhận đầy đủ về Hà Nội xưa tồn tại trong lòng Hà Nội, nay cùng với tác phẩm của Bùi Xuân Phái, phố cổ Hà Nội sẽ tồn tại mãi cùng thời gian, vượt lên mọi sự hiện đại và mới mẻ. Tác phẩm “Phố cổ” – Sơn dầu, 1987 là một trong những tác phẩm trong loạt tranh Phố cổ của Bùi Xuân Phái. Trong tranh, ông miêu tả một góc phố đơn sơ, vắng người, những ngôi nhà trầm mặc, rêu phong cũ kĩ, đen đua đứng lặng lẽ như kết lấy nhau, dựa vào nhau, tất cả như đang trôi vào thời gian hay thấp thoáng hiện về từ kí ức của thời gian. Ta có cảm giác như họa sĩ đã vẽ bằng trí nhớ, bằng tiềm thức mà ông lữu giữ những ngày còn thơ ấu.

Bầu trời trong tranh sáng bạc, mây bay vần vũ như trong truyện cổ tích, làm nổi bật lên mấy mái ngói màu nẫu thẫm, cũ kĩ bởi dấu ấn thời gian, những mảng hồi nhà mốc rêu loang lổ chảy xuống thành những vệt dài, ta cảm nhận được nắng, mưa, ngày tháng đã vẽ ra chúng, tô điểm nên chúng. Một vài mái hiên, tường cột liêu xiêu, tróc lở, không một cửa hàng cửa hiệu. Một vài bóng người ẩn hiện đủ làm cho góc phố cổ có hơi thở của cuộc sống. Cuộc sống vẫn đang tồn tại và lặng lẽ trôi trong cái góc phố nhỏ, nghèo nàn và nhỏ bé ấy. Không có một hình bóng cột đèn nào, dấu tích rõ nét của hiện đại không có, phố vắng và vắng cả những bóng cây. Duy nhất chỉ có một hình tượng đang lặng lẽ chứng kiến cuộc sống trôi đi trên góc phố vắng là chiếc xích lô cũ kĩ như cùng mang tuổi với những dãy nhà rêu phong, cổ kính.

Bảng màu trong tác phẩm vẫn rất quen thuộc mang dấu ấn riêng của người họa sĩ: vẫn ghi, trắng, xám làm chủ đạo, làm nền cho đen, nâu  thẫm nổi lên, một vài sắc xanh ngọc thưa thớt, một vài chấm đỏ nơi áo các nhân vật cũng đủ cho bức tranh vừa thâm trầm vừa ấm cúng đến lạ.

Bùi Xuân Phái có lối vẽ nhanh, mạnh, dứt khoát, để lại trên tranh nhiều nhát dao trát, những lớp sơn gồ ghề, ít tả, mà tràn trề, no đầy với những mảng màu lớn, đầy phong phú và đầy đặn thông qua những vệt bút, những nhát trát mạnh bạo, dứt khoát.

Suốt trong 40 năm lao động nghệ thuật, Bùi Xuân Phái dành cho Hà Nội tất cả tình yêu của mình. Ông sống là để vẽ, vẽ vào bất cứ lúc nào, bất cứ chỗ nào có thể vẽ được. Những tranh phố của ông đủ dựng nên một thành phố thật, thân thiết với những Hàng Khoai, Hàng Mắm, Hàng Chĩnh, Hàng Rươi, nhưng là một thành phố của ký ức. Đó là những mảng tường vôi lở, những mái ngói rêu phong, những ô cửa nhỏ đợi chờ, những đám mây trắng ngần, những cột điện đầu ngõ xiêu vẹo... Một bút pháp vừa thực vừa hư, gây ấn tượng sâu sắc. Nó làm người ta không ngờ những nơi bình dị mắt ta quen nhìn hàng ngày lại có thể đẹp một cách giản dị và mãnh liệt. Nhà phê bình mỹ thuật Thái Bá Vân viết: "Hà Nội rất hội họa ở những phố phường xưa. Và có thể nói công bằng, theo cách của nghệ thuật rằng, Bùi Xuân Phái đã phát hiện ra nó. Là người Hà Nội, hình như ông được sinh ra để gắn bó, để cảm hóa chúng ta về một thế giới thể hình và màu sắc của riêng đây. "Phố Phái" là phố của chung tất cả mọi người, ông chỉ là người đầu tiên phát hiện ra nó - người đầu tiên và sau ông, hình như vẫn chưa có ai, dù đã có rất rất nhiều họa sĩ say mê đi tìm vẻ đẹp nơi rêu phong phố cổ". Với ông, vẽ phố được làm như một sinh hoạt bình thường, dường như không có ngày nào ông không có nhu cầu vẽ về nó. Ông vẽ phố như đang trò chuyện với người bạn tri kỷ, câu chuyện không có bắt đầu cũng chẳng có kết thúc. Ông bắt được vẻ đẹp của phố cổ khi ngồi uống cà phê, khi đi bộ một mình trên đường, khi ngồi trầm ngâm bên chén rượu trắng, và cả khi đếm lại những ký ức nhọc nhằn của cuộc đời mình. Ông vẽ phố trên giấy báo, gỗ, bao thuốc, vỏ hộp diêm, vải bao tải, trên những tấm toan căng nuột nà... Phố Hàng Bè, Hàng Buồm, Hàng Bạc, Nguyễn Hữu Huân, ngõ Gia Ngư, ngõ Gạch... đã đi vào hàng trăm bức họa của Bùi Xuân Phái, mỗi bức cảm động như chân dung thân phận một con người, mỗi bức phố dường như một lần thay lời nói về tình yêu của ông dành cho Hà Nội.

Phố cổ qua lăng kính tâm hồn ông buồn và đạm bạc. Phố của Bùi Xuân Phái luôn lặng lẽ. Dù là phố về đêm hay ban ngày, phố có người, có quán hay đôi khi chỉ là những nét run rẩy thì vẫn im lìm như không người. Một ông đồ già che ô, một phụ nữ dáng tất tả đi qua khung cửa nhìn xiên, dăm người trong quán trà quạnh vắng bên vỉa hè... đó là những "nét động" khe khẽ không đủ thức phố khỏi giấc mơ êm đềm...

Cho đến nay, công chúng yêu tranh nói đến phố cổ còn gọi là phố Phái, xứng với tài năng và lao động nghệ thuật của họa sĩ. Họa sĩ Bùi Thanh Phương - con trai họa sĩ Bùi Xuân Phái - đồng thời là người “gác cửa thế giới Phái” tự hào viết những dòng cảm xúc về người cha tài hoa của mình: “Tôi đã chứng kiến giây phút cuối cùng của ông và không thể quên được cặp mắt ấy, cái nhìn choáng váng nghi hoặc ấy. Ông tỏ ra bình thản và dường như không luyến tiếc trần thế, nhưng trần thế luyến tiếc ông, người họa sĩ tài hoa đã để lại dấu ấn đậm sâu của mình qua hàng ngàn bức họa mà ông đã để lại cho đời”. Tranh của ông được trưng bày ở Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và nhiều nước trên thế giới. Cuộc đời Bùi Xuân Phái là một bức chân dung lớn về nhân cách người nghệ sĩ: ông thương yêu, tha thứ và làm việc... Sáu mươi tám mùa thu, ông đã đi trọn một vòng hào quang rực rỡ để trở thành một trong những danh họa bậc nhất của Việt Nam thế kỷ XX. Những người Việt Nam dù có lưu lạc ở phương trời nào, nếu may mắn được gặp ông, sẽ thấy lòng mình ấm áp và được an ủi. Bởi qua tranh của Bùi Xuân Phái, họ đã gặp được mùa xuân vĩnh cửu của nghệ thuật đích thực - thứ nghệ thuật dung dị và luôn cảm động, vì đã vinh danh con người và vẻ đẹp của đời sống này! Còn Hà Nội, với tình yêu và lòng biết ơn, đã ghi tên ông vào 1000 năm thiêng liêng của mình - Phố Phái!

Thống kê truy cập
  • Đang online: 3
  • Hôm nay: 21
  • Trong tuần: 171
  • Tất cả: 29,467
Tìm hiểu về họa sĩ Bùi Xuân Phái và tác phẩm "Phố cổ - Sơn dầu, 1987" ( Mĩ thuật 8)
Danh họa Bùi Xuân Phái sinh ngày 1.9.1920 tại Hà Nội (làng Kim Hoàng, xã Vân Canh, tỉnh Hà Đông cũ) - làng quê nức tiếng cả nước với nghề vẽ tranh khắc gỗ dân gian nổi tiếng. Chính làng Kim Hoàng đã nuôi dưỡng tâm hồn, ấn tượng ngay từ tuổi thơ của danh họa Bùi Xuân Phái. Với những gam màu rực rỡ, những hình vẽ kỳ thú gắn với làng quê Việt Nam đã luôn theo suốt ông trong cuộc đời một nghệ sĩ, tạo nên niềm đam mê hội hoạ ngay từ ngày còn thơ bé. Ông bắt đầu vẽ phố và tham dự triển lãm Tokyo khi còn là học sinh Trường Mỹ thuật Đông Dương. Trong hơn 40 năm làm nghệ thuật, họa sĩ Bùi Xuân Phái đã gắn bó với Thủ đô, những phố cổ Hà Nội với tình cảm thiết tha, sâu đậm. Những tranh của ông sáng tác về phổ cổ Hà Nội là những tác phẩm mang đậm nét Hà Nội cổ xưa, có giá trị nghệ thuật cao, có nhiều sáng tạo mới và có phong cách độc đáo của tác phẩm.

Danh họa Bùi Xuân Phái sinh ngày 1.9.1920 tại Hà Nội (làng Kim Hoàng, xã Vân Canh, tỉnh Hà Đông cũ) - làng quê nức tiếng cả nước với nghề vẽ tranh khắc gỗ dân gian nổi tiếng. Chính làng Kim Hoàng đã nuôi dưỡng tâm hồn, ấn tượng ngay từ tuổi thơ của danh họa Bùi Xuân Phái. Với những gam màu rực rỡ, những hình vẽ kỳ thú gắn với làng quê Việt Nam đã luôn theo suốt ông trong cuộc đời một nghệ sĩ, tạo nên niềm đam mê hội hoạ ngay từ ngày còn thơ bé. Ông bắt đầu vẽ phố và tham dự triển lãm Tokyo khi còn là học sinh Trường Mỹ thuật Đông Dương. Trong hơn 40 năm làm nghệ thuật, họa sĩ Bùi Xuân Phái đã gắn bó với Thủ đô, những phố cổ Hà Nội với tình cảm thiết tha, sâu đậm. Những tranh của ông sáng tác về phổ cổ Hà Nội là những tác phẩm mang đậm nét Hà Nội cổ xưa, có giá trị nghệ thuật cao, có nhiều sáng tạo mới và có phong cách độc đáo của tác phẩm.

Nhịp sống đô thị ngày càng phát triển của Hà Nội, biết bao người lo lắng đến nao lòng cho sự lãng quên  và mai một những vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc của Hà Nội phố. Tranh của Bùi Xuân Phái đã xóa tan đi những nỗi lo lắng ấy, khi qua những mảnh tranh về phố cổ, người họa sĩ này đã cho chúng ta cảm nhận được vẻ đẹp thâm trầm, mộc mạc và văn hóa, thanh lịch của Hà Nội ngàn năm văn hiến. Mỗi bức tranh phố cổ là một bố cục, một hòa sắc màu, một góc phố khác nhau. Song nếu hội tụ tất cả sẽ cho chúng ta hiểu biết và cảm nhận đầy đủ về Hà Nội xưa tồn tại trong lòng Hà Nội, nay cùng với tác phẩm của Bùi Xuân Phái, phố cổ Hà Nội sẽ tồn tại mãi cùng thời gian, vượt lên mọi sự hiện đại và mới mẻ. Tác phẩm “Phố cổ” – Sơn dầu, 1987 là một trong những tác phẩm trong loạt tranh Phố cổ của Bùi Xuân Phái. Trong tranh, ông miêu tả một góc phố đơn sơ, vắng người, những ngôi nhà trầm mặc, rêu phong cũ kĩ, đen đua đứng lặng lẽ như kết lấy nhau, dựa vào nhau, tất cả như đang trôi vào thời gian hay thấp thoáng hiện về từ kí ức của thời gian. Ta có cảm giác như họa sĩ đã vẽ bằng trí nhớ, bằng tiềm thức mà ông lữu giữ những ngày còn thơ ấu.

Bầu trời trong tranh sáng bạc, mây bay vần vũ như trong truyện cổ tích, làm nổi bật lên mấy mái ngói màu nẫu thẫm, cũ kĩ bởi dấu ấn thời gian, những mảng hồi nhà mốc rêu loang lổ chảy xuống thành những vệt dài, ta cảm nhận được nắng, mưa, ngày tháng đã vẽ ra chúng, tô điểm nên chúng. Một vài mái hiên, tường cột liêu xiêu, tróc lở, không một cửa hàng cửa hiệu. Một vài bóng người ẩn hiện đủ làm cho góc phố cổ có hơi thở của cuộc sống. Cuộc sống vẫn đang tồn tại và lặng lẽ trôi trong cái góc phố nhỏ, nghèo nàn và nhỏ bé ấy. Không có một hình bóng cột đèn nào, dấu tích rõ nét của hiện đại không có, phố vắng và vắng cả những bóng cây. Duy nhất chỉ có một hình tượng đang lặng lẽ chứng kiến cuộc sống trôi đi trên góc phố vắng là chiếc xích lô cũ kĩ như cùng mang tuổi với những dãy nhà rêu phong, cổ kính.

Bảng màu trong tác phẩm vẫn rất quen thuộc mang dấu ấn riêng của người họa sĩ: vẫn ghi, trắng, xám làm chủ đạo, làm nền cho đen, nâu  thẫm nổi lên, một vài sắc xanh ngọc thưa thớt, một vài chấm đỏ nơi áo các nhân vật cũng đủ cho bức tranh vừa thâm trầm vừa ấm cúng đến lạ.

Bùi Xuân Phái có lối vẽ nhanh, mạnh, dứt khoát, để lại trên tranh nhiều nhát dao trát, những lớp sơn gồ ghề, ít tả, mà tràn trề, no đầy với những mảng màu lớn, đầy phong phú và đầy đặn thông qua những vệt bút, những nhát trát mạnh bạo, dứt khoát.

Suốt trong 40 năm lao động nghệ thuật, Bùi Xuân Phái dành cho Hà Nội tất cả tình yêu của mình. Ông sống là để vẽ, vẽ vào bất cứ lúc nào, bất cứ chỗ nào có thể vẽ được. Những tranh phố của ông đủ dựng nên một thành phố thật, thân thiết với những Hàng Khoai, Hàng Mắm, Hàng Chĩnh, Hàng Rươi, nhưng là một thành phố của ký ức. Đó là những mảng tường vôi lở, những mái ngói rêu phong, những ô cửa nhỏ đợi chờ, những đám mây trắng ngần, những cột điện đầu ngõ xiêu vẹo... Một bút pháp vừa thực vừa hư, gây ấn tượng sâu sắc. Nó làm người ta không ngờ những nơi bình dị mắt ta quen nhìn hàng ngày lại có thể đẹp một cách giản dị và mãnh liệt. Nhà phê bình mỹ thuật Thái Bá Vân viết: "Hà Nội rất hội họa ở những phố phường xưa. Và có thể nói công bằng, theo cách của nghệ thuật rằng, Bùi Xuân Phái đã phát hiện ra nó. Là người Hà Nội, hình như ông được sinh ra để gắn bó, để cảm hóa chúng ta về một thế giới thể hình và màu sắc của riêng đây. "Phố Phái" là phố của chung tất cả mọi người, ông chỉ là người đầu tiên phát hiện ra nó - người đầu tiên và sau ông, hình như vẫn chưa có ai, dù đã có rất rất nhiều họa sĩ say mê đi tìm vẻ đẹp nơi rêu phong phố cổ". Với ông, vẽ phố được làm như một sinh hoạt bình thường, dường như không có ngày nào ông không có nhu cầu vẽ về nó. Ông vẽ phố như đang trò chuyện với người bạn tri kỷ, câu chuyện không có bắt đầu cũng chẳng có kết thúc. Ông bắt được vẻ đẹp của phố cổ khi ngồi uống cà phê, khi đi bộ một mình trên đường, khi ngồi trầm ngâm bên chén rượu trắng, và cả khi đếm lại những ký ức nhọc nhằn của cuộc đời mình. Ông vẽ phố trên giấy báo, gỗ, bao thuốc, vỏ hộp diêm, vải bao tải, trên những tấm toan căng nuột nà... Phố Hàng Bè, Hàng Buồm, Hàng Bạc, Nguyễn Hữu Huân, ngõ Gia Ngư, ngõ Gạch... đã đi vào hàng trăm bức họa của Bùi Xuân Phái, mỗi bức cảm động như chân dung thân phận một con người, mỗi bức phố dường như một lần thay lời nói về tình yêu của ông dành cho Hà Nội.

Phố cổ qua lăng kính tâm hồn ông buồn và đạm bạc. Phố của Bùi Xuân Phái luôn lặng lẽ. Dù là phố về đêm hay ban ngày, phố có người, có quán hay đôi khi chỉ là những nét run rẩy thì vẫn im lìm như không người. Một ông đồ già che ô, một phụ nữ dáng tất tả đi qua khung cửa nhìn xiên, dăm người trong quán trà quạnh vắng bên vỉa hè... đó là những "nét động" khe khẽ không đủ thức phố khỏi giấc mơ êm đềm...

Cho đến nay, công chúng yêu tranh nói đến phố cổ còn gọi là phố Phái, xứng với tài năng và lao động nghệ thuật của họa sĩ. Họa sĩ Bùi Thanh Phương - con trai họa sĩ Bùi Xuân Phái - đồng thời là người “gác cửa thế giới Phái” tự hào viết những dòng cảm xúc về người cha tài hoa của mình: “Tôi đã chứng kiến giây phút cuối cùng của ông và không thể quên được cặp mắt ấy, cái nhìn choáng váng nghi hoặc ấy. Ông tỏ ra bình thản và dường như không luyến tiếc trần thế, nhưng trần thế luyến tiếc ông, người họa sĩ tài hoa đã để lại dấu ấn đậm sâu của mình qua hàng ngàn bức họa mà ông đã để lại cho đời”. Tranh của ông được trưng bày ở Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và nhiều nước trên thế giới. Cuộc đời Bùi Xuân Phái là một bức chân dung lớn về nhân cách người nghệ sĩ: ông thương yêu, tha thứ và làm việc... Sáu mươi tám mùa thu, ông đã đi trọn một vòng hào quang rực rỡ để trở thành một trong những danh họa bậc nhất của Việt Nam thế kỷ XX. Những người Việt Nam dù có lưu lạc ở phương trời nào, nếu may mắn được gặp ông, sẽ thấy lòng mình ấm áp và được an ủi. Bởi qua tranh của Bùi Xuân Phái, họ đã gặp được mùa xuân vĩnh cửu của nghệ thuật đích thực - thứ nghệ thuật dung dị và luôn cảm động, vì đã vinh danh con người và vẻ đẹp của đời sống này! Còn Hà Nội, với tình yêu và lòng biết ơn, đã ghi tên ông vào 1000 năm thiêng liêng của mình - Phố Phái!